وقتی نام مفاصل و آسیب دیدگی مفاصل به میان میآید، خود به خود، زانوها، اولین مفاصلی هستند که به ذهن ما خطور میکنند و زانو درد پدربزرگها و مادربزرگها، تنها مشکلاتی هستند که ممکن است به خاطر بیاوریم. در حالی که حدوداً 360 مفصل در بدن وجود دارند که ما اغلب آنان را نادیده میگیریم و به آنها بیتوجهیم تا زمانی که بسیار دیر شده باشد. اختلال در عملکرد هرکدام از مفاصل، میتواند باعث بروز درد و ناتوانی در انجام امور روزمره شود. به همین دلیل، در این مقاله قصد داریم شما را با اشتباهاتی که به مفاصل آسیب میزنند، آشنا کنیم. همراه ما باشید تا ببینید چگونه ما همه روزه کارهایی انجام میدهیم که سلامت مفاصلمان را به خطر میاندازند.
لیست کامل اشتباهاتی که به مفاصل آسیب میزنند
انجام اشتباهات زیر، باعث آسیب به مفاصل و در بلند مدت، باعث بروز آرتروز خواهند شد:
1. اضافه وزن
اضافه وزن اشتباه نیست، اما اینکه سبک زندگی شما اضافه وزن شما را تشدید کند یا کمکی به کاهش آن نکند، اشتباه است. هر کیلوگرم اضافی که فرد حمل میکند، فشار بیشتری بر روی مفاصل به ویژه زانوها و کمر وارد میکند. این فشار اضافی میتواند منجر به فرسایش غضروفها و بروز التهاب در مفاصل شود. برای جلوگیری از آسیبهای ناشی از اضافه وزن، توجه به رژیم غذایی و فعالیتهای ورزشی اولویت دارد. کاهش مصرف غذاهای چرب و شیرین، افزایش مصرف میوهها و سبزیجات، و انجام ورزشهای منظم میتواند به کاهش وزن کمک کند.
2. عدم تحرک کافی
زمانی که فرد به مدت طولانی در یک حالت نشسته باقی بماند، گردش خون در ناحیه مفاصل کاهش مییابد و باعث ضعف عضلات و سفتی مفاصل میشود. برای مقابله با این مشکل، لازم است که هر ساعت یک بار از جای خود بلند شده و حرکات کششی ساده انجام دهید. با این کار، به بدن و ذهن خود نیز کمی استراحت میدهید.
3. گرم نکردن قبل از ورزش
اگر بدون گرم کردن به اندازه کافی ورزش میکنید، بهتر است کلاً ورزش نکنید! عدم گرم کردن مناسب میتواند منجر به کشیدگی عضلات و آسیب به مفاصل شود. با انجام حرکات کششی و گرم کردن بدن قبل از شروع فعالیتهای ورزشی، دمای عضلات افزایش یافته و انعطافپذیری آنها بیشتر میشود. این کار باعث میشود که مفاصل بهتر عمل کنند و خطر آسیب کاهش یابد. برای همین همیشه قبل از شروع ورزش، زمانی را به گرم کردن بدن و نرمش عضلات خود بپردازید.
4. ورزش سنگین و غیر اصولی
ورزشهای سنگینی که به طور اشتباه و غیر اصولی انجام میشوند، خطری بیش از کمتحرکی برای سلامت مفاصل دارند. بسیاری از افراد با هدف افزایش قدرت یا تناسب اندام، تمرینات سختی را آغاز میکنند که فراتر از ظرفیت بدنشان است. این نوع ورزشها ممکن است منجر به آسیبهایی مانند کشیدگی یا پارگی رباطها شوند. برای جلوگیری از این مشکل، بهتر است با یک مربی حرفهای مشورت کرده و برنامهای متناسب با تواناییهای خود طراحی کنید. حرکات ورزشی جدید و پیچیده را نیز ابتدا چندبار تحت نظر مربی انجام دهید تا تکنیکها را به خوبی یاد بگیرید و اشتباهات شما در همان مراحل اول اصلاح شود.
5. بیتوجهی به درد و نارحتی بدن در حین و بعد از ورزش
به بدن خود گوش کنید. درد و ناراحتی در حین یا بعد از ورزش میتواند نشانهای از آسیب دیدگی باشد. بسیاری از افراد به این علائم بیتوجهی کرده و به تمرین ادامه میدهند که این کار ممکن است آسیب را تشدید کند. در صورت بروز درد شدید یا مداوم، فعالیت را متوقف کنید و به بدن خود استراحت دهید. در صورت نیاز، چند روزی استراحت کنید و قسمتهای اسیب دیده را گرم نگهدارید. اگر پس از چند روز علائم شما تغییری نکرد یا بدتر شد، با پزشک یا فیزیوتراپیست مشورت کنید.
6. عدم تنوع در ورزشها
انجام یک نوع ورزش به مدت طولانی میتواند منجر به فرسودگی مفاصل شود. تکرار حرکات مشابه فشار زیادی بر روی گروه خاصی از عضلات و مفاصل وارد میکند. برای جلوگیری از این مشکل، برنامه ورزشی متنوعی برای خود بچینید. در این برنامه میتوانید زمانی را به ورزشهای پرتحرک مانند دویدن یا ورزشهای گروهی اختصاص دهید، سپس مدتی تمرینات سبک مانند یوگا یا شنا را انجام دهید و در مرحلهای دیگر تمرینات قدرتی. با این کار، هم به ورزش و تناسب اندام خود میرسید، هم روحیهتان تازه میشود و هم مفاصلی که با یک ورزش تحت فشار زیادی قرار دارند، در زمان ورزش بعدی استراحت میکنند.
7. نشستن طولانی مدت به حالت 2 زانو و 4 زانو
این کار باعث فشار بر روی مفاصل زانو و مچ پا میشود و ممکن است منجر به سفتی و درد در ناحیه مفاصل شود. برای جلوگیری از این مشکل، بهتر است حالت نشستن خود را هرچند دقیقه یکبار تغییر دهید و در صورت امکان چند قدم راه بروید یا کمی دراز بکشید. با این کار هم از خستگی بدن خود جلوگیری میکنید هم فشار وارده به مفاصل کاهش مییابد و هم خون بهتر در بدن جریان پیدا میکند.
8. نگاه زیاد به موبایل
آیا میدانستید وقتی سرتان را به مدت زیادی خم میکنید، گردن شما پس از مدتی به جای وزن یک سر، فشار وزن چند سر را تحمل میکند؟ با این کار مفاصل گردن و ستون فقرات خود را به آرامی نابود میکنید. درد گردن و پشت کتف، سفتی عضلات و حتی سردرد، از عوارض نگاه کردن زیاد به تلفن همراه هستند. برای کاهش این عوارض، بهتر است زمان استفاده از موبایل را محدود کنید و هنگام استفاده از آن، گوشی را در سطح چشم نگه دارید تا فشار کمتری بر روی گردن وارد شود.
9. کار زیاد با کامپیوتر
این روزها مشاغل زیادی مستلزم نشستن پای کامپیوتر به مدت چندین ساعت در روز هستند. اما کار کردن طولانی مدت با کامپیوتر بدون تغییر وضعیت بدن میتواند منجر به ایجاد تنش در ناحیه گردن، شانهها و مچ دست شود. برای اینکه از بروز این عوارض پیشگیری کنید، باید ارتفاع صندلی، مانیتور و میز کامپیوتر را به درستی تنظیم کنید و هر 30 دقیقه یکبار برای 5 دقیقه از جای خود بلند شوید و حرکات کششی انجام دهید تا فشار وارده بر روی مفاصل کمی کاهش یابد.
10. قوز کردن
یکی دیگر از اشتباهاتی که به مفاصل آسیب میزند، قوز کردن است که متاسفانه بسیاری از ما آن را انجام میدهیم. این عادت نادرست در نشستن و ایستادن، فشار زیادی روی مفاصل و ستون فقرات ما وارد میکند و باعث ایجاد درد، آسیب دائمی و دفرمه شدن بدن میشود. خودداری از قوز کردن به تمرین و توجه زیادی نیاز دارد و فرد باید مدام مراقب نحوه نشستن و راه رفتن خود باشد. به همین دلیل، بهتر است قوز نکردن را از همان سنین کودکی به فرزندان خود بیاموزیم تا به آن عادت کنند.
11. عدم خواب کافی
در اینکه خواب باعث ترمیم و بازسازی مسیرهای عصبی، استراحت عضلات بدن و از بین رفتن تنشهای فکری و روزانه میشود، شکی نیست. اما جالب است بدانید خواب بر سلامت مفاصل نیز تاثیر گذار است. عدم خواب کافی ممکن است موجب افزایش احساس درد در مفاصل شود. برای ارتقاء کیفیت خواب، ایجاد یک برنامه خواب منظم، اجتناب از مصرف کافئین قبل از خواب و ایجاد محیطی آرام برای خواب، اقداماتی ساده و مفید هستند که میتوان انجام داد.
12. خوابیدن به روی شکم
خواب ناکافی مضر است اما خوابیدن به روی شکم، مضرتر! خوابیدن به روی شکم باعث ایجاد فشار بر روی گردن و ستون فقرات و بروز دردهای مزمن خواهد شد. بهترین حالت خوابیدن، خوابیدن به پشت یا به پهلو است که فشار کمتری بر روی مفاصل ایجاد میکند. استفاده از بالشت مناسب نیز میتواند در حفظ وضعیت صحیح گردن کمک کند.
13. سیگار کشیدن
عضوی در بدن نیست که با سیگار کشیدن آسیب نبیند. نیکوتین موجود در سیگار باعث افزایش غلظت خون، عدم خونرسانی کافی به بافتها و اختلال در روند ترمیم مفاصل میشود. سیگار را تر کنید و در مدتی کوتاه، ششاهد تاثیرات شگرف این کار بر سلامت بدن خود باشید.
14. شکستن قولنج انگشتان و مچ
اگر شما نیز از آن دسته افرادی هستید که از تق تق صدای مفاصل خود هنگام شنیدن صدای قولنج دست و مچ لذت میبرند، به آسیبهای مفصلی سلام کنید! زیرا فشار ناشی از شکستن قولنج ممکن است باعث آسیب به بافتهای نرم اطراف مفصل گردد. اگر برای مدتی شکستن قولنج انگشتان خود را متوقف کنید، پس از چندماه متوجه میشوید که مفاصل خود به حالت عادی بازمیگردند و دیگر با فشار دادن مفاصل، آن صدای تق تق را نخوانید شنید.
15. پوشیدن کفش نامناسب
یکی از اشتباهاتی که مفاصل آسیب میزنند و افراد بسیاری به آن توجهی ندارند، پوشیدن کفشهای نامناسب و به خصوص کفشهای پاشنه بلند است. برای استفاده روزانه مانند محل کار یا خرید و … بهتر است از کفشهای طبی و استاندارد استفاده کنید تا در سنین بالاتر دچار التهاب مفاصل نشوید و به درمان آرتروز نیاز پیدا نکنید.
16. بالا و پایین رفتن از پلهها
این مورد نیازی به توضیح چندانی ندارد زیرا تقریباً همه ما واقف به آسیب ناشی از بالا و پایین رفتن از پلهها هستیم تمایل چندانی به این کار نداریم. با این حال اگر در محیط زندگی و یا محل کارتان، پلههای زیادی وجود دارد، بهتر است رفت و آمد خود را محدود کنید تا به مشکلت ناشی از آن دچار نشوید.
روشهای درمان مفاصل آسیب دیده
اگر مفاصل شما به هر دلیلی دچار آسیب شدند، باید نسبت به درمان آنها اقدام کنید. مهمترین علائم آسیب مفاصل، درد، تورم و محدودیت در حرکت دادن آنهاست. با ان حال بسیاری از این آسیبها نیازی به مراجعه فوری به پزشک ندارند و با کمی مراقبت در منزل درمان میشوند. اقدامات زیر، روشهای درمانی مناسب برای مفاصل آسیب دیده است که به ترتیب برای آسیبهای خفیف تا شدید مناسبند:
• استراحت: محدود کردن فعالیتهای فیزیکی تا زمان برای ترمیم بافتها فراهم شود.
• کمپرس سرد: برای کاهش التهاب و درد ناشی از آسیب مفصل.
• مصرف داروهای ضد التهاب: مصرف داروهای مسکن مانند ایبوپروفن برای کاهش درد. در موارد شدیدتر پزشک ممکن است داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی را تجویز کند.
• فیزیوتراپی: انجام تمرینات و نرمشهای مخصوص برای افزایش توان حرکتی.
• سلول درمانی: روشی نوین برای درمان آرتروز با سلول بنیادی، برای کسب اطلاات بیشتر در این زمینه، با کارشاسان ما تماس بگیرید.
• جراحی: در موارد بسیار شدید، جراحی ممکن است تنها گزینه باقیمانده باشد تا آسیبهای جدی ترمیم شوند.
سخن پایانی
حال که با اشتباهاتی که به مفاصل آسیب میزنند آشنا شدید، بهتر است کمی بیشتر مراقب رفتارهای خود، از خوابیدن تا ورزش کردن و کارهای روزانه باشید تا بتوانید برای مدت بیشتری از مفاصل خود استفاده کنید و به ناراحتیهای ناشی از آسییب مفاصل و آرتروز دچار نشوید. شاید باور نکنید که اصلاح برخی رفتارهای ساده تا چه حد میتواند بر حفظ سلامت بدن شما تاثیر بگذارد. تنها کافی است مدتی را به درستی زندگی نید تا شاهد تغییرات چشمگیری در بدن خود باشید.
