خانه » پوست، مو، زیبایی » صفرا یا کیسه صفرا چیست؟ چه علائمی دارد و آیا خطرناک است؟
کیسه صفرا و سنگ

صفرا یا کیسه صفرا چیست؟ چه علائمی دارد و آیا خطرناک است؟

در این مطلب با کمک چند مجله معتبر پزشکی در سرتاسر دنیا، راجب صفرا و بیماری سنگ کیسه صفرا صحبت می کنیم و اینکه آیا خطرناک است یا خیر و اصلا چه علائمی دارد.

شایع ترین نشانه بیماری کیسه صفرا درد در سمت راست بالای شکم، جایی است که کیسه صفرا قرار دارد، می باشد. بسته به نوع بیماری کیسه صفرا و اینکه چه عارضه ای رخ می دهد، فرد ممکن است تب، حالت تهوع، استفراغ و یا زردی را تجربه کند. این بیماری به طور کلی خطرناک نیست ولی نشانه های آن فرد را نا آرام می کنند.

عوارض بیماری کیسه صفرا عمدتا از وجود سنگ های صفراوی نشات می گیرد و ممکن است شامل عفونت مجرای صفراوی، التهاب پانکراس، قانقاریا و سیاه شدن کیسه صفرا یا انسداد روده ناشی از سنگ کیسه صفرا باشد.

سنگ های صفراوی چیستند؟

  • سنگ های صفراوی اجسامی شبیه سنگ هستند که در کیسه صفرا یا مجاری صفرا تشکیل می شوند.
  • این سنگ ها می توانند کوچک باشند (اندازه دانه شن)، یا ممکن است به اندازه یک توپ گلف باشند.
  • بسته به علائم، افرادی که سنگ های صفراوی دارند ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند یا ممکن است نیاز به مصرف دارو یا عمل جراحی برای حذف کیسه صفرا داشته باشند.
  • اگر سنگ ها در مجاری صفراوی هستند، معمولا با اندوسکوپی حذف می شوند.

کیسه صفرا چیست؟

کیسه صفرا یک عضو شبیه گلابی کوچک است که در زیر کبد در سمت راست شکم قرار گرفته ‌است. وظیفه کیسه صفرا، نگهداری و تهیه صفرا است، مایعی که از کبد تولید می‌شود و به هضم چربی‌ها در غذاهایی که می‌خورید کمک می‌کند. کیسه صفرا از چندین ماده شامل بیلی روبین و کلسترول تشکیل شده‌است.

کیسه صفرا با گروهی از مجاری، از جمله مجرای کبدی، کانال کیستیک و مجرای صفراوی مشترک، به کبد و روده وصل شده است. وقتی که غذا می خورید، صفرا از طریق مجرای صفراوی معمول به روده وارد می شود تا در هضم غذا، مخصوصا غذاهای چرب کمک کند.

چه کسانی در معرض سنگ صفرا هستند؟

  • زنان
  • افراد بالای 40 سال
  • افرادی که سابقه خانوادگی سنگ های صفراوی دارند. (بستگان بیمار)
  • افرادی که اضافه وزن دارند یا چاق هستند.
  • افرادی که در یک دوره کوتاه مدت وزن زیادی را از دست می دهند.
  • افرادی که مبتلا به دیابت هستند.
  • افراد مبتلا به بیماری کرون.
  • افرادی که رژیم غذایی آن ها دارای چربی و کلسترول بالا است.
  • افرادی که داروهایی مصرف می کنند که کلسترول را پایین می آورند.

چگونه سنگ صفراوی شکل می گیرد؟

  • 2 نوع سنگ صفرا وجود دارد: سنگ های رنگی (از بیلی روبین) و سنگ های کلسترول (شامل کلسترول). اکثر سنگ های صفراوی سنگ های کلسترول هستند.
  • سنگ های صفراوی کلسترول می توانند زمانی ایجاد شوند که کلسترول و یا بیلی روبین بیش از حد در صفرا وجود داشته باشد. سنگ های صفراوی همچنین اگر کیسه صفرا کاملا خالی نشود، می توانند رشد کنند.
  • سنگ های صفراوی ممکن است در افرادی که شرایط خاصی دارند، مانند سیروز کبدی یا اختلالات خونی، ایجاد شوند.

حتما بخوانید: مهمترین مراقبتهای قبل و بعد از عمل لاپاراسکوپی کیسه صفرا که باید بدانید!

علائم کیسه صفرا

1-درد شکم

در حالیکه اکثر سنگ های صفراوی در کیسه صفرا باقی می مانند و هیچ نشانه ای بروز نمی دهند، منتها برخی در کانال کیستیک (لوله ای که در گردن کیسه صفرا قرار دارند) یا در مجرای صفراوی مشترک (لوله ای که صفرا را از کیسه صفرا به روده وارد می کند) قرار می گیرند. این انسداد باعث درد شکمی می شود که به عنوان کولیک صفراوی شناخته می شود.

قولنج یا کولیک صفراوی به طور معمول به عنوان یک درد شدید توصیف می‌شود که ثابت است. (برخلاف نامش، واقعا کولیکی نیست). درد معمولا در قسمت بالایی شکم قرار گرفته ‌است و گاهی اوقات در قسمت میانی شکم به نام (epigastrium) قرار دارد و کم‌تر، زیر استخوان قفسه سینه قرار دارد. گاهی اوقات درد به تیغه شانه سمت راست سرایت می‌کند. کولیک صفراوی در قسمت های مختلف رخ می‌دهد و اغلب اوقات و نه همیشه، با خوردن یک غذای چرب ایجاد می‌شود.

علاوه بر حمله سنگ صفرا، درد شکمی بالا سمت راست ممکن است در سایر بیماری های کیسه صفرا رخ دهد، مانند:

  • کوله سیستیت: این بیماری به التهاب کیسه صفرا اشاره دارد. در حالی که بیش تر آن را به عنوان یک عارضه ناشی از سنگ های صفراوی (کوله سیستیت حاد) می شناسند، ممکن است در افراد بدون سنگ صفرا رخ دهد با نام کوله سیستیت مزمن بدون سنگ یا (acalculous cholecystitis). بر خلاف حمله سنگ صفرا، درد صفرا ناشی از کوله سیستیت بیش تر از شش ساعت طول می کشد و معمولا با تب و افزایش تعداد گلبول های سفید خون همراه است.
  • دیسکینزی صفراوی: این بیماری موجب درد قسمت فوقانی شکم می شود و زمانی رخ می دهد که اسفنکتر Oddi (یک ساختار عضلانی در محل اتصال مجرای صفراوی که در روده کوچک قرار می گیرد) به درستی عمل نمی کند و باعث انسداد صفرا می شود.
  • اختلال عملکردی کیسه صفرا: در این اختلال، فرد هیچ شواهدی از سنگ های صفراوی یا مشکلات ناشی ازاسفنکتر Oddi وجود ندارد، اما همچنان در قسمت هایی از شکم درد حس می شود.
  • سرطان کیسه صفرا: فرد مبتلا به سرطان کیسه صفرا به طور کلی فاقد علائم است. با رشد سرطان، درد در سمت راست شکم ممکن است همراه با توده های قابل‌لمس روی شکم، زردی، تهوع، خستگی و کاهش وزن رخ دهد.

2- یرقان

یرقان که توسط زردی قسمت های سفید چشم و پوست مشخص می شود و ممکن است در بیماری های کیسه صفرا رخ دهد که مجاری صفراوی را مختل می کند. راجب یرقان بیشتر بخوانید!

3- حالت تهوع و استفراغ

حالت تهوع و استفراغ ممکن است با حمله سنگ صفرا رخ دهد اما معمولا در کوله سیستیت (التهاب کیسه صفرا) یا پانکراتیت (التهاب پانکراس) دیده می شود.

4- تب

تب نباید با حمله سنگ صفرا رخ دهد اما ممکن است با التهاب کیسه صفرا یا عفونت / التهاب دستگاه صفراوی ایجاد شود.

5- نشانه های نادر

علاوه بر درد سمت راست شکم، افراد نشانه های دیگری نیز از بیماری کیسه صفرا گزارش کرده اند. هرچند متخصصان با توجه به ماهیت غیرعادی آن، این سوال را مطرح می کنند که آیا این علائم در واقع بخشی از یک بیماری مشترک هستند؟ به عبارت دیگر، یک فرد ممکن است در معرض سنگ های صفراوی و یک بیماری دیگر مانند بیماری ریفلاکس معده (GERD) یا زخم معده باشد. برخی از این علائم رایج عبارتند از:

  • درد قفسه سینه
  • آروغ زدن
  • احساس سیری خیلی زودتر از حد معمول بعد از خوردن غذا
  • برگشت مایع
  • احساس تورم و بادکردگی
  • احساس سوزش در پشت سینه یا در قسمت فوقانی مرکز شکم
  • حالت تهوع و یا استفراغ بدون کولیک صفراوی

6- خارش

خارش یک نشانه است که معمولا با یک بیماری به نام کلانژیت اسکلروز اولیه، بیماری مزمن و التهابی کیسه صفرا و کبد اتفاق می افتد. خارش اغلب بسیار ناتوان کننده است و احتمالا در اثر انباشت صفرا اتفاق می افتد. افراد مبتلا به کلانژیت اسکلروز اولیه ممکن است درد در بالای شکم سمت راست، زردی و خستگی را تجربه کنند.

عوارض سنگ کیسه صفرا بر بدن

1- کلانژیت حاد

کلانژیت حاد با یک عفونت باکتریایی دستگاه مجاری صفراوی در فرد مبتلا به انسداد مجاری صفراوی ایجاد می شود. علاوه بر تب و درد شکمی در بالا سمت راست، فرد ممکن است زردی، فشار خون پایین و سرگیجه را تجربه کند.

2- پانکراتیت

پانکراتیت به التهاب پانکراس اشاره دارد و اغلب به عنوان یک عارضه از سنگ های صفراوی رخ می دهد؛ و به این دلیل است که کیسه صفرا و پانکراس یک کانال تخلیه صفرا را به اشتراک می گذارند، بنابراین سنگ کیسه صفرا مانع از جریان آنزیم های پانکراس می شود.
علائم پانکراتیتی سنگ کیسه صفرا شامل مواردی است که اغلب با درد شدید قسمت بالای شکم و همچنین حالت تهوع و استفراغ همراه است. درمان شامل مصرف مایعات، کنترل درد، نظارت و از بین بردن انسداد است. حذف کیسه صفرا نیز عموما انجام می شود.

3- کوله سیستیت گانگرنوز

این شایع ترین عارضه کوله سیستیت، به ویژه در افراد مسن، افراد مبتلا به دیابت یا افرادی است که به دنبال درمان برای حملات کیسه صفرا هستند. کوله سیستیت گانگرنوز یک بیماری اورژانسی است که نیاز به جراحی حذف کیسه صفرا (کوله سیستکتومی) دارد.

4- سوراخ کیسه صفرا

اگر کیسه صفرا به گانگرنوز مبتلا شود، یک حفره (سوراخ در دیواره کیسه صفرا) ایجاد می شود که ممکن است منجر به آبسه Pericholecystic (مجموعه ای از چرک در داخل کیسه صفرا) شود. این عارضه جدی و تهدید کننده زندگی است و نیاز به کوله سیستکتومی دارد.

5- فیستول کیسه صفرا یا ایلئوس سنگ صفراوی

اگر یک حفره (سوراخ) در کیسه صفرا ایجاد شود، ممکن است فیستول به روده کوچک گسترش یابد. اگر سنگ صفراوی از طریق فیستول عبور کند، ممکن است انسداد روده ای به نام (ileus gallstone) رخ دهد.

6- کوله سیستیت آمفیزماتو

عفونت دیواره کیسه صفرا با باکتری های تشکیل دهنده گاز ممکن است به کوله سیستیت آمفیزماتو منجر شود. افرادی که بیشتر در معرض این عارضه کیسه صفرا هستند، شامل کسانی هستند که سن بالاتری دارند و یا مبتلا به دیابت هستند.

زمان مراجعه به پزشک

اگر درد شکمی دارید، مهم است که به پزشک مراجعه کنید. اگر پزشک سنگ صفراوی را تشخیص دهد، احتمالا شروع به ارزیابی برای جراحی می کند، به خصوص اگر در معرض عود مجدد کولیک صفراوی باشید.

اگر درد شکمی دارید که شدید و مقاوم است و یا همراه با تب، حالت تهوع شدید، استفراغ و یا یرقان است، حتما به بیمارستان مراجعه کنید.

حتما بخوانید: 18 تا از بهترین روش های لاغری سریع شکم و پهلو با کمک طب سنتی

کیسه صفرا با آزاد کردن صفرا به هضم چربی‌ها کمک می‌کند. گاهی اوقات در مجاری صفرا سنگ شکل می‌گیرد که ممکن است باعث درد شوند. گزینه‌های درمان شامل دارو، از بین بردن سنگ یا عمل جراحی و حذف خود کیسه صفرا است.

کلیپ زیر را حتما ببینید

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست