خانه » قرص، شربت، کپسول » قرص کلومیفن -فواید ناباروری و دوقلوزایی، عوارض، نحوه استفاده (تحقیقات جدید)
کلومیفن 1

قرص کلومیفن -فواید ناباروری و دوقلوزایی، عوارض، نحوه استفاده (تحقیقات جدید)

این مطلب نتیجه جدیدترین تحقیقات چندین مجله معتبر پزشکی در سرتاسر دنیاست. در این مقاله به طور کامل راجب قرصو کلومیفن، فواید آن در درمان ناباروری و دوقلو زایی، عوارض جانبی آن و نحوه مصرف اصولی به شما آموزش می دهیم. دقت کنید در تحقیقات جدید بسیاری مطالب قدیمی که در برخی سایت های فارسی می بینید کاملا رد شده اند. این تحقیقات تا آخر سال 2020 انجام گرفته اند.

تخمک گذاری

تخمک گذاری فرایندی ماهیانه است که در آن سیستم تولیدمثل زنانه هرماه یک تخمک بالغ تولید میکند. در ابتدای دوره جنسی (که با خونریزی همراه است) غده هیپوفیز پیشین، هورمون LH و FSH را به خون می‌ریزد که این دو هورمون باعث ترشح هورمون استروژن از یکی از فولیکولها می‌شود. در ابتدا افزایش اندک در مقدار استروژن، مانع از ترشح بیش تر LH و FSH می‌شود؛ اما هرچه فولیکول به بلوغ نزدیک تر می‌شود، مقدار ترشح استروژن نیز بیشتر می‌شود. پاسخ هیپوفیز پیشین به میزان بالای استروژن، افزایش ترشح LH است. حداکثر میزان LH باعث می‌شود تا گامت‌ها اولین تقسیم میوزی خود را کامل کنند و نیز سبب می‌شود تا فولیکول و تخمدان پاره شود. هنگامی که فولیکول پاره می‌شود، تخمک گذاری رخ می‌دهد.

بعد از تخمک گذاری LH سبب می‌شود تا سلول‌های فولیکولی که پاره شده‌اند رشد کنند و تشکیل توده‌ای به نام جسم زرد را بدهند. LH سبب ترشح استروژن (استرادیول) و پروژسترون از جسم زرد می‌شود. استروژن و پروژسترون هر دو باعث ایجاد یک مکانیسم خود تنظیمی منفی می‌شوند که ترشح FSH و LH را مهار می‌کند. این خود تنظیمی از ایجاد فولیکول‌های جدید در مرحله لوتئال جلوگیری می‌کند. در انتهای چرخه با دفع شدن جسم زرد، ترشح استروژن و پروژسترون به شدت کاهش می‌یابد و چرخه بعدی آغاز می‌شود.

داروهای تحریک تخمک گذاری

شرایط بسیاری میتوانند مانع بدن برای تخمک گذاری موثر باشند. یکی از بهترین راهها برای جلوگیری از این اتفاق استفاده از داروهایی ست که فولیکولهای تخمدان را تحریک میکنند تا در یک سیکل چندین تخمک آزاد کنند. دو مورد از شایعترین داروها برای تحریک باروری کلومیفن سیترات (Clomid یا Serophene) و داروهای Gonadotropin (فولیتروپین، منوپور، براول و گونال-اف) هستند.

کلومیفن یک ماده ی شیمایی مصنوعی است که بصورت خوراکی تجویز میشود. این دارو به گیرنده های استروژن در مغز متصل میشود و موجب بالا رفتن سطح FSH هیپوفیز میشود. Gonadotropin ها با هورمونهای FSH و LH مشابه هستند و بصورت تزریقی وارد بدن میشود، این دارو از غده ی هیپوفیز عبور میکند و بطور مستقیم تخمدانها را تحریک میکند.

درمان با کلومیفن سیترات

کلومیفن یک داروی بیخطر، موثر و ارزان قیمت است که برای القای تخمک گذاری و منظم کردن آن مورد استفاده قرار میگیرد. کلومیفن برای تقویت تخمک گذاری هم استفاده میشود.

داروی مشابه: قرص دوفاستون، عوارض، تاثیر بر پریود، تخمک گذاری، بارداری و نکات دیگر

نحوه عملکرد کلومیفن سیترات

کلومیفن با تحریک غده ی هیپوفیز موجب افزایش ترشح هورمونهای محرک فولیکول FSH و LH میشود. این کار موجب تحریک رشد فولیکولهای تخمدان و بنابراین آغاز تخمک گذاری میشود.

درطول یک سیکل طبیعی قاعدگی، تنهایک تخمک آزاد میشود. استفاده از کلومیفن موجب میشود که 2-3 تخمک در هر سیکل آزاد شود. کلومیفن بصورت خوراکی بمدت 5 روز مصرف میشود و تنها در ماهی که مصرف میشود، فعال خواهد بود.

کلومیفن سیترات برای تحریک تخمک گذاری

ممکن است در زنانیکه چرخه ی قاعدگی ندارند، استفاده از کلومیفن بهمراه داروهای مدوکسی پروژسترون (Provera) برای القای قاعدگی و تخمک گذاری موثر باشد.

  • درمان در یک دوره ی 5-7 روزه با مدوکسی پروژسترون آغاز میشود.
  • 2 تا 3 روز پس از مدوکسی پروژسترون، دوره ی قادعگی باید شروع شود.
  • در روز سوم، چهارم و پنجم قاعدگی، دوره ی درمانی با کلومیفن آغاز میشود.
  • قرص کلومیفن سیترات 50 میلی گرمی بمدت 5 روز بصورت خوراکی مصرف میشود.

در روز 11 یا 12 م سیکل قاعدگی، یک سونوگرافی انجام میشود تا مشخص شود آیا فولیکول یا فولیکولها رشد کرده اند یا خیر. پس از آن بااستفاده از کیت تخمک گذاری، میزان LH در ادرار را میسنجند. اگر هیچ LH ی وجود نداشت، تخمک گذاری با تزریق داروی اچ سی جی HCG تحریک میشود که این موجب آزاد شدن تخمکهای بالغ از فولیکولها میشود.

اگر آمپول اچ سی جی به تخمک گذاری کمک کند، یک فرم از هورمون پروژسترون بصورت قرص واژینال یا ژل داده میشود. هورمون پروژسترون به رحم برای آماده کردن تخمکهای بارور کمک میکند.

2 هفته بعداز تخمک گذاری، از بیمار خواسته میشود که آزمایش بارداری ادرار (در خانه) انجام دهد. اگر تست مثبت بود، برای تایید نتایج آزمایش خون انجام میگیرد.

اگر تخمک گذاری درطول دوزهای اولیه ی کلومیفن اتفاق نیفتد، دوره ی دیگری از provera تجویز میشود و تا زمانیکه تخمک گذاری اتفاق بیفتد، دوز کلومیفن را افزایش میدهند. ممکن است دوره ی دیگری برای مصرف کلومیفن سریعا آغاز شود، اگر کیستهای باقی مانده ای در فولیکولهای تخمدان وجود داشته باشند، قبل از شروع مجدد درمان، یک دوره ی استراحت پیشنهاد میشود.

اگر حتی دوزهای بالاتری از کلومیفن نتوانند موجب تحریک تخمک گذاری شوند، این روش درمان متوقف میشود و از دیگر داروهای باروری (letrozole یاgonadotropins) استفاده میشود.

کلومیفن برای تقویت تخمک گذاری

کلومیفن در زنانیکه سیکل قاعدگی منظمی دارند، به تولید تخمکهای بالغ بیشتر کمک میکند. این عمل که superovulation هم نامیده میشود بصورت زیر خواهد بود:

در روز سوم قاعدگی، دوره ی کلومیفن آغاز میشود. شروع مصرف کلومیفن در ابتدای دوره کمک میکند تا تخمکهای بالغ بیشتری تولید شود.

بطور معمول 2 قرص خوراکی کلومیفن سیترات 50 میلی گرمی بمدت 5 روز، از روز سوم تا هفتم سیکل قاعدگی مصرف میشود.

در روز یازدهم یا دوزادهم سیکل قاعدگی، یک سونوگرافی انجام میشود تا مشخص شود آیا فولیکول یا فولیکولها رشد کرده اند یا خیر. سونوگرافی مشخص میکند که چند تخمک بالغ شکل گرفته است. برای اینکه تحریک تخمک گذاری موفق باشد، 2 تا 3 فولیکول باید در این نقطه ظاهر شود (وجود 1 فولیکول، شانس بارداری زن را بطور قابل توجهی افزایش نمیدهد). وقتی فولیکولهای تخمدانی بالغ شدند، هورمون استروژن تولید میشود تا دیواره ی رحم برای قرار گیری جنین آماده و ضخیم شود. در این مرحله هم آزمایش سونوگرافی برای اندازه گیری آندومتر و اطمینان از عدم عوارض جانبی کلومیفن برروی آندومتری انجام میشود.

حتما بخوانید: داروی پروژسترون-فواید، عوارض، نحوه استفاده و سایر نکات مهم

پس از آن بااستفاده از کیت تخمک گذاری، میزان LH در ادرار را میسنجند تا نشاندهنده ی تخمک گذاری قریب الوقوع باشد. پس از آن تزریق داروی اچ سی جی (HCG) انجام میشود که این بعد از 38-44 ساعت موجب آزاد شدن تخمکهای بالغ میشود.

پس از تخمک گذاری فرمی از هورمون پروژسترون بصورت قرص واژینال یا ژل داده میشود تا دیواره ی رحم آماده ی تخمک گذاری شود.

2 هفته بعداز تخمک گذاری، از بیمار خواسته میشود که آزمایش بارداری ادرار (در خانه) انجام دهد. اگر تست مثبت بود، برای تایید نتایج آزمایش خون انجام میگیرد.

اگر در طول دوره ی کلومیفن، فولیکولهای تخمک کافی تولید نشوند، ممکن است که بلافاصله دوره ی دیگری آغاز شود. اگر کیستهای باقی مانده ای در فولیکولهای تخمدان وجود داشته باشند، قبل از شروع مجدد درمان، یک دوره ی استراحت پیشنهاد میشود.

عوارض جانبی

عوارض جانبی شایع کلومیفن عبارتنداز:

  • گرگرفتگی
  • دردهای شکمی و افزایش حساسیت
  • تاری دید، دوبینی
  • بدخلقی
  • تهوع
  • حساسیت سینه
  • سردرد
  • خشکی واژن

گاهی اوقات کلومیفن موجب کاهش تولید موکوس پلاک گردن رحم (سرویکس) میشود (موکوس سرویکس ترشحات موکوسی هستند که در زمان بارداری کانال سرویکس را پر میکنند)، برای برطرف کردن این مشکل تلقیح داخل رحمی (IUI) ممکن است پیشنهاد شود.

درحدود 20 درصد از بیماران، ممکن است کلومیفن اثرمنفی بر تولید استروژن داشته باشد که این خود موجب میشود که از ضخیم شدن دیواره ی رحم در زمان مورد نیاز جلوگیری شود. اگر پوشش رحم بیش ازحد نازک باشد، قرارگیری جنین نمیتواند موفقیت آمیز باشد. این عوارض جانبی با مصرف دوزهای بالاتر دارو رخ میدهند. اگر درمان با کلومیفن جوابگونبود از قرص لتروزول استفاده میشود. لتروزول بصورت موقت میزان استروژن را پایین می آورد و موجب تحریک غده ی هیپوفیز برای تولید بیشتر FSH و LH و افزایش تخمک گذاری میشود. (اگرچه این قرص برای تحریک تخمک گذاری هنوز مورد تایید سازمان غذادارو قرار نگرفته است، مطالعات نشان دادند که استفاده از این روش ضرری ندارد).

حتما بخوانید: 8 تا از جدیدترین و بهترین متدهای تنگ کردن واژن با داروهای گیاهی-طبیعی

یکی از خطرات درمان با کلومیفن حاملگی چندگانه (مضاعف) است. اگر سونوگرافی نشان دهنده ی 3 فولیکول بالغ یا بیشتر باشد، احتمال حاملگی های چندگانه بیشتر است.

میزان موفقیت درمان

میزان موفقیت درمان با کلومیفن در زنانیکه هرماه قادر به تولید تخمک نیستند، حدود 70 درصد است. تا زمانیکه عوامل تاثیرگذار دیگری وجود نداشته باشد، نرخ باروری در زنان کمتر از 35 سال 20-25 درصد بالا میرود. این میزان در زنان بالای 35 سال کاهش میابد چون با بالا رفتن سن کیفیت تخمکها پایین می آید. ما همچنان تاکید میکنیم که میزان موفقیت با این روش در هر فرد متفاوت است و به عوامل بسیار زیادی بستگی دارد. بهترین کار این است که درمورد احتمال موفقیت هر روش با پرشک مشورت کنید.

برای افرادیکه بوسیله ی کلومیفن باردار نمیشوند، درمانهای جایگزین دیگری هم وجود دارد. اگر پس از 3-6 دوره مصرف کلومیفن، بارداری حاصل نشود، استفاده از روشهای دیگر پیشنهاد میگردد. برای افرادی که سن بالاتری دارند استفاده از gonadotropins و تلقیح داخل رحمی بیشتر توصیه میشود. بهترین گام بعدی برای بیماران جوانتری که خطر بارداری مضاعف در آنها بالاست استفاده از روش لقاح مصنوعی است.

حتما بخوانید: ۱۵ تا از علائم واضح بارداری در روزها و هفته های اولیه از آمیزش جنسی

در این مطلب با کمک جدیدترین یافته های پزشکی دنیا، راجب قرص کلومیفن، تاثیر آن بر باروری یا دوقلوزایی و … صحبت کردیم. هر گونه سوال، نظر یا تجربه ای دارید در بخش نظرات با کارشناسان ما در میان بگذارید.

,

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست