سرطان ها > علت اصلی پایین بودن پلاکت خون چیست؟ (از زبان فوق تخصص)
پلاکت خون

علت اصلی پایین بودن پلاکت خون چیست؟ (از زبان فوق تخصص)

افراد مبتلا به سرطان ممکن است پلاکت خون کمی داشته باشند. به این بیماری ترومبوسیتوپنی (اختلال در پلاکتهای خون یا ترومبوسیتها) میگویند. در این مطلب با کمک جدیدترین تحقیقات مجلات پزشکی معتبر دنیا علت اصلی پایین بودن پلاکت خون را از دید چند فوق تخصص بررسی می کنیم.

پلاکتها در مغزاستخوان ساخته میشوند. مغز استخوان یک بافت نرم و اسفنجی است که در استخوانهای بزرگتر یافت میشود. پلاکتها که ترومبوسیت هم نامیده میشوند با کمک به لخته شدن خون و ترمیم رگهای آسیب دیده، موجب توقف خونریزی میشوند. ترومبوسیتوپنی زمانی اتفاق می افتد که:

  1. بدن به میزان کافی پلاکت تولید نمیکند.
  2. بدن پلاکتها را از دست میدهد.
  3. بدن پلاکتها را ازبین میبرد.

این عوارض جانبی در افراد سرطانی بخصوص آنهاییکه شیمی درمانی میشوند رایج هستند.

حتما بخوانید: چطور هموگلوبین را افزایش دهیم: 7 راه طبیعی برای بهبود هموگلوبین

علایم و نشانه های ترومبوسیتوپنی

دانستن علایم و نشانه های ترومبوسیتوپنی، یک بخش مهم در درمان محسوب میشود. اگر علایم زیر را دارید سریعا به پزشک مراجعه نمایید:

  • خونریزی های غیرمعمول
  • دانه های قرمز و صورتی برروی پوست
  • خونریزی لثه یا بینی
  • دوره های قاعدگی بسیار شدید در خانمها
  • مدفوع تیره رنگ یا خونی
  • ادرار قرمز یا صورتی رنگ
  • استفراغ خونی
  • سردرد شدید
  • سرگیجه
  • درد عضلات و ماهیچه ها
  • افزایش ضعف

افرادی که پلاکت خون کمی دارند میدانند که توقف خونریزی بینی یا خونریزی ناشی از بریدگی ها بسیار مشکل است. درصورت داشتن هرکدام از این علایم به پزشک مراجعه کنید. معمولا تا زمان پایین آمدن زیاد میزان پلاکتها، عوارضی مشاهده نخواهید کرد. بسیاری از افراد قبل از مشاهده ی علایم، از آزمایش خون به پایین بودن سطح پلاکتهایشان پی میبرند.

دلایل معمول ایجاد ترومبوسیتوپنی

موارد زیر میتوانند موجب ترومبوسیتوپنی شوند:

شیمی درمانی. برخی انواع شیمی درمانی موجب آسیب به مغز استخوان میشوند. این موجب کاهش تولید پلاکتهای خون میگردد؛ اما این شرایط اغلب موقتی است. آسیب دایمی شیمی درمانی به سلولهای مغز استخوان بسیار نادر است.

آنتی بادی هایی که به پلاکتها حمله میکنند. بدن پروتئین های خاصی بنام آنتی بادی میسازد. آنها موادی که مضر بنظر میرسند مانند باکتری ها و ویروسها را نابود میکنند؛ اما برخی مواقع بدن آنتی بادی هایی تولید میکند که این پلاکتهای سالم را ازبین میبرد.

پرتودرمانی: این درمان به تنهایی موجب ایجاد ترومبوسیتوپنی نمیشود؛ اما ممکن است در موارد زیر اتفاق بیفتد:

  • مقدار زیادی پرتودرمانی مستقیما برروی لگن انجام شود.
  • بیمار درهمان زمان شیمی درمانی هم شود.

انواع خاصی از سرطانها. سلولهای سرطانی مانند سلولهای لوسمی یا لنفوم، در مغزاستخوان جمع میشوند.

علل نادر ترومبوسیتوپنی

موارد زیر هم میتوانند موجب ایجاد این بیماری شوند اما این موارد خیلی شایع نیستند:

سرطانی که استخوان را درگیر کند. سرطان پروستات یا سینه که به استخوان میرسند میتوانند موجب این بیماری شوند. وقتی سرطان در استخوان باشد، ساخت پلاکتها برای مغزاستخوان دشوار خواهد بود.

سرطان طحال: پلاکتهای اضافه در طحال ذخیره میشوند. سرطان طحال موجب بزرگ شدن طحال میشود. این میتواند پلاکتهای زیادی را به دام بیندازد.

تشخیص ترامبوسیتوپنی

تشخیص ترومبوسیتوپنی در افراد از طریق آزمایش خون انجام میگیرد. این آزمایش شمارش پلاکتهای خون نامیده میشود. در این آزمایش تعداد پلاکتهایی که در آزمایش خون گرفته شده سنجیده میشود. افراد مبتلا به انواع خاصی از سرطان یا آنهاییکه درحال درمان سرطان هستند باید بصورت دوره ای میزان پلاکت خونشان را چک کنند.

درمان ترومبوسیتوپنی

درمان افرادیکه شیمی درمانی میشوند. برای افرادیکه میزان پلاکت خونشان خیلی پایین می آید، میزان شیمی درمانی کاهش میابد. یا اینکه فاصله ی بین دوره های درمان بیشتر میشود. در بعضی افراد برای پیشگیری از ترومبوسیتوپنی شدید، از دارویی بنام oprelvekin (Neumega) استفاده میشود.

درمان برای افرادیکه جراحی سرطان دارند. ممکن است پزشک تا وقتیکه میزان پلاکتهای خون به سطح نرمال بازگردد زمان جراحی را عقب بیندازد.

برای افرادیکه پلاکت خون بسیار پایینی دارند، انتقال پلاکت انجام میگیرد. این از خونریزی های شدید و غیرمنتظره جلوگیری میکند. بااینجال این روش فقط 3 روز طول میکشد و برای برخی افراد باید چندبار انجام شود.

خودمراقبتی برای افراد مبتلا به ترومبوسیتوپنی

این نکات از خونریزی جلوگیری میکند:

  • الکل مصرف نکنید.
  • از یک مسواک خیلی نرم استفاده کنید.
  • بینی را بسیار آرام بشورید و پاک کنید.
  • هنگام استفاده از قیچی، چاقو، سوزن یا دیگر ابزارهای تیز دقت کنید.
  • هنگام پخت غذا مواظب سوختگی ها باشید.
  • برای اصلاح صورت از تیغ و ژیلت استفاده نکنید.
  • از ورزشهای تماسی و دیگر فعالیتهایی که موجب جراحت میوشند بپرهیزید.
  • از یک ناخنگیر مناسب (با لبه های گرد) استفاده کنید.

حتما بخوانید: طبق جدیدترین تحقیقات روز برای افزایش پلاکت خون چه بخوریم و چه نخوریم؟

درصورت شروع خونریزی چه باید کرد؟

  • بنشینید یا دراز بکشید. سعی کنید آرام باشید.
  • اگر زخم را میبینید برروی آن فشار دهید.
  • برای کم کردن سرعت خونریزی از یخ استفاده کنید.
  • اگر زخم روی دست یا پا است، آن را بالا نگه دارید تا سطح زخم از قلب بالاتر باشد.
  • اگر متوجه وجود خون از ادرار شدید، از خوردن مایعات زیاد اجتناب کنید و به پزشک اطلاع دهید.
  • اگر متوجه وجود خون در استفراغ شدید، از قرصهای ضدتهوع و معده ای که پزشک تجویز کرده است استفاده کنید.
  • درصورت خونریزی واژینال یا پریودی از تامپون استفاده نکنید.
,

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست