خانه > اعصاب و روان > اسکیزوفرنی چیست؟ علایم، تست تشخیص و روش درمان قطعی آن
اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی چیست؟ علایم، تست تشخیص و روش درمان قطعی آن

اسکیزوفرنی یک اختلال ذهنی مزمن و شدید است که طرز تفکر، احساس و رفتار فرد را تحت تاثیر قرار می دهدو در حدود یک نفر در هر صد نفر به آن مبتلا می شوند. به نظر می رسد که افراد دارای اسکیزوفرنی، ارتباط خود را با واقعیت ها از دست داده اند. با اینکه اسکیزوفرنی به اندازه سایر اختلالات ذهنی شایع نیست، اما نشانه های آن می توانند بسیار ناتوان کننده باشند.

اسکیزوفرنی چیست؟

  • اسکیزوفرنی یک اختلال مغزی و رفتاری شدید و ناتوان کننده است که طرز تفکر، احساس و رفتار فرد را تحت تاثیر قرار می دهد.
  • افراد دارای اسکیزوفرنی در تشخیص واقعیت از تخیل، ابراز و مدیریت احساسات طبیعی و تصمیم گیری مشکل دارند.
  • فرایند تفکر نیز ممکن است دارای اختلال باشد و انگیزه درگیر شدن با فعالیت های روزمره از بین رفته باشد.
  • افراد در این موقعیت ممکن است صداهای غیر واقعی بشنوند و باور داشته باشند که دیگران ذهن آنها را می خوانند و افکار آنها را کنترل می کنند و علیه آنها توطئه می چینند.
  • بیشتر افراد اسکیزوفرن از علایم مداوم یا متناوب در زندگی رنج می برد و معمولا به شدت توسط افرادی که بیماری آنها را درک نمی کنند، برچسب می خورند.
  • بر خلاف تفکر عوام، افراد دارای اسکیزوفرنی شخصیت دو یا چند گانه ندارند و در اغلب حالات خطری برای دیگران ایجاد نمی کند.
  • با این حال علائم برای کسانی که از بیماری رنج می برند، ترسناک است و می توانند آنها را بی مسئولیت و متلاطم کرده یا کاری کنند که خود را از همه چیز عقب بکشند.
  • افراد اسکیزوفرن بیشتر از مردم عادی اقدام به خودکشی می کنند و تخمین زده شده که بیش از ده درصد افراد اسکیزوفرن در ده سال ابتدای بیماری خودکشی می کنند. به خصوص مردان جوان اسکیزوفرن.

حتما بخوانید: داروی کلوزاپین –کاربرد، عوارض جانبی، نحوه استفاده و سایر نکات مهم

با اینکه اسکیزوفرنی یک بیماری مزمن است اما با درمان دارویی، روان درمانی و اجتماع درمانی قابل مدیریت است و به طور قابل ملاحظه ای زندگی افراد اسکیزوفرن را بهبود می بخشد.

عوامل خطر

چند عاملی که در پیشرفت اسکیزوفرنی همکاری می کنند، شامل موارد زیر می باشند:

  • ژنتیک
  • محیط
  • عوامل شیمیایی مغز
  • ساختار مغز
  • تکامل مغز

دانشمندان بر این باورند که ژن های مختلف زیادی خطر پیشرفت اسکیزوفرنی را افزایش می دهند اما هیچ ژنی به تنهایی باعث ایجاد اسکیزوفرنی نمی شود. هنوز استفاده از اطلاعات ژنتیکی برای پیش‌بینی اینکه چه کسی به اسکیزوفرنی مبتلا خواهد شد مقدور نیست. دانشمندان همچنین فکر می کنند که اثر متقابل بین ژن ها و خصوصیات محیط اطراف فرد، برای پیشرفت اسکیزوفرنی ضروری است.

انواع

  • اسکیزوفرنی پارانوئید: احساس شک شدید، شکنجه یا بزرگنمایی یا ترکیبی از اینها.
  • اسکیزوفرنی طبقه بندی نشده: افکار بی ربط ولی نه لزوما هذیان.
  • اسکیزوفرنی کاتاتونیک: کناره گیری، احساسات منفی و منزوی شدن و اختلالات حرکتی نشاندار
  • اسکیزوفرنی باقیه ای: هذیان یا توهم ممکن است از بین بروند اما انگیزه و علاقه به زندگی از بین رفته است.
  • اختلال اسکیزوافکتیو: علائم اسکیزوفرنی توأم با اختلال خلق اساسی مانند افسردگی.

علائم اسکیزوفرنی

اسکیزوفرنی می تواند علایم بسیار متفاوتی در افراد مختلف بروز دهد. روشی که بیماری، خود را آشکار می کند و پیشرفت می کند، بستگی به زمان شروع، شدت و طول مدت علائم دارد که تحت عنوان علائم مثبت، منفی و شناختی نامگذاری شده‌اند. هر سه نوع علامت تابعی از مشکلاتی در عملکرد مغز هستند. چرخه‌های خاموشی و عود مکرر رخ می دهند. شخص ممکن است مکرراً در طول زمان احساس بهبودی کند، حالش بد شود و دوباره بهتر شود.

1-علائم مثبت: که ممکن است شدید یا خفیف باشند شامل هذیانها، توهمات و اختلالات تفکر هستند. بعضی روانشناسان همچنین اختلالات حرکتی که حرکت را متاثر می کنند را نیز جزء این طبقه دسته‌بندی کرده‌اند. هذیان ها، توهمات و صداهایی درونی در مجموع، “سایکوز ” نامیده می شوند که می تواند نشانه سایر بیماری های جدی ذهنی مانند اختلال دوقطبی باشد. هذیان ها باعث می شوند که فرد باور کند دیگران او را تحت نظر گرفته و برای او تهدیدآمیز هستند یا افکارش را می‌خوانند. توهمات باعث می شوند شخص چیزهایی که وجود ندارد ببیند، بشنود یا احساس کند. اختلالات تفکر ممکن است باعث شوند فرد نتواند افکار خود را سامان دهد یا درست صحبت کند. اختلالات حرکتی ممکن است خود را به شکل دست و پا چلفتی بودن، ادا و اطوار غیر معمول یا رفتارهای تکراری نشان دهند و در موارد شدید، ممکن است بی حرکتی همراه با سفتی عضلانی که برای دوره‌های طولانی مدت آن را نگه داشته، وجود داشته باشد.

2- علائم منفی: نشان دهنده نقص عملکرد حوزه‌هایی مانند احساسات یا انگیزه می‌باشند. علایم منفی شامل فقدان یا کاهش بروز احساسات، کاهش توانایی آغاز یا تداوم یک امر برنامه ریزی شده، کناره گیری از اجتماع و بی احساسی می باشند. این علائم ممکن است با تنبلی یا افسردگی اشتباه گرفته شوند.

3- علائم شناختی: شامل مشکل در توجه نشان دادن و حافظه به خصوص در برنامه ریزی و مدیریت برای رسیدن به یک هدف هستند. مشکلات شناختی برای بیمارانی که سعی در به دست گرفتن رویه عادی زندگی خود دارند، بسیار ناتوان کننده هستند.

سن ابتلا به اسکیزوفرنی

  • اسکیزوفرنی زنان و مردان را به یک نسبت گرفتار می کند. انتشار آن در سراسر دنیا و در اقوام مختلف یکسان است.
  • علائمی مانند توهمات و هذیان ها، معمولا در سنین ۱۶ الی ۳۰ سالگی آغاز می‌شوند.
  • مردان نسبت به زنان، علائم را در سن پایین تری نشان می دهند. بیشتر اوقات اسکیزوفرنی تا بعد از ۴۵ سالگی، خود را نشان نمی دهد.
  • اسکیزوفرنی به طور نادر در کودکان رخ می دهد اما بروز اسکیزوفرنی در کودکی در حال افزایش است.
  • تشخیص اسکیزوفرنی در نوجوانان مشکل است زیرا نشانه های اولیه می تواند شامل تغییر در گروه دوستان، افت تحصیلی، مشکلات خواب و تحریک پذیری باشد که رفتارهای متداول در نوجوانان هستند.

تشخیص و درمان

ترکیبی از عوامل قادر است بروز اسکیزوفرنی را در ۸۰ درصد جوانانی که احتمال بروز اسکیزوفرنی در آنها بیشتر است، پیش‌بینی کند. این عوامل شامل منزوی شدن و کناره‌گیری از اجتماع، افزایش افکار غیر عادی و سوءظن و سابقه خانوادگی اسکیزوفرنی هستند. در افراد جوان مبتلا به اسکیزوفرنی، این درجه از اختلال، “دوره پرودرمال ” نامیده می شود. در حال حاضر، اسکیزوفرنی با وجود علائم یا پیش سازهای آن برای مدت شش ماه تشخیص داده می شود. وجود دوتا یا بیشتر از علائمی مانند توهم، هذیان، تکلم نابسامان، آشفتگی شدید یا رفتار کاتاتونیک، باید واضح و حداقل به مدت یک ماه طول کشیده باشد.

کلیپ زیر را تماشا کنید:

اگر هذیانها به قدر کافی غیرعادی و عجیب باشند یا توهمات شامل یک صدا که به طور مداوم درباره رفتار یا افکار فرد نظر می دهد یا دو یا چند صدا که صحبت می کنند باشد، وجود تنها یک علامت برای تشخیص اسکیزوفرنی کافیست. مشکلات شغلی یا اجتماعی در دوره شش ماهه جدا از تشخیص در نظر گرفته می شود. مطالعه ‌ای بر روی نشانگرها مانند اسکن های غیرطبیعی مغزی یا مواد شیمیایی موجود در خون که به تشخیص زودهنگام بیماری کمک کرده و امکان مداخلات سریعتر را فراهم می‌آورد، انجام شده است.

آیا درمانی وجود دارد؟

با اینکه هیچ درمان قطعی برای اسکیزوفرنی وجود ندارد، اما با مصرف دارو و رفتار درمانی قابل کنترل و مدیریت است. مخصوصاً اگر زود تشخیص داده شده و به طور مداوم تحت درمان قرار گیرد. کسانی که علائم حاد مانند هذیان شدید یا توهمات، افکار خودکشی یا عدم توانایی در مراقبت از خود را بروز می دهند، ممکن است به بستری شدن احتیاج پیدا کنند. داروهای ضد جنون خط اولیه درمانی برای کاهش علائم اسکیزوفرنی هستند. این داروها علائم مثبت را به علت تاثیر بر سیستم انتقال دهنده های عصبی مغز کاهش می دهند. به محض کاهش علائم، رفتار درمانی و شناخت درمانی به مغز برای کارکرد مجدد کمک می کند.

داروی مرتبط با اسکیزوفرنی: قرص الانزاپین –استفاده، عوارض و نکات مهم دیگر (افزایش وزن و درمان وسواس)

این روش‌ها معاشرت، انگیزه و خودمراقبتی را بهبود بخشیده و به بیمار راهکارهای مقابله کننده ای یاد می دهند. در نتیجه بیمار می تواند مدرسه برود، کار کند و در اجتماع حاضر شود. بیماران تحت درمان های رایج روانی، تطابق بیشتری با داروها نشان می‌دهند و دفعات عود و بستری شدن آنها کمتر است. ارتباط مثبت با درمانگر یا مراقبت کننده به بیمار منبع قابل اتکایی از اطلاعات می دهد. همچنین به او حس همدلی، پشت گرمی و امید می‌بخشد. نشان داده شده که شبکه‌های اجتماعی و حمایت اعضای خانواده نیز مفید هستند.

تاثیر تحریک الکتریکی

روشی تحت عنوان “تحریک جاری مستقیم درون جمجمه ای ” برای کمک به بهبودی قربانیان سکته مغزی استفاده شده و بر روی بیماران مبتلا به آلزایمر و پارکینسون نیز مطالعه شده است. این روش، تکنیکی غیرتهاجمی است که در آن، یک جریان الکتریکی مستقیم و ضعیف از قشر مغز از طریق الکترودهایی که روی پوست سر قرار گرفته اند، عبور می کند. یک پژوهشگر اذعان کرده که این روش می‌تواند به طور بالقوه فعالیت مغز و بازداشتن رقابت بین نواحی مغز را بهبود بخشد. مطالعات بیشتری برای تعیین اینکه شناخت وابسته به بیماری روانی قابل بهبود است، نیاز است.

روش تشخیص اسکیزوفرنی

برای دستیابی به یک تشخیص موثق درباره اسکیزوفرنی، شخص باید حداقل دو مورد از علائم زیر را در بیشتر اوقات در طول یک ماه و برخی اختلالات ذهنی را به مدت بیشتر از ۶ ماه نشان دهد:

  • هذیانها (اعتقادات غلطی که حتی پس از اثبات غلط بودنشان، فرد از آنها کوتاه نمی آید.)
  • توهمات (شنیدن یا دیدن چیزهایی که واقعاً وجود ندارند)
  • تکلم یا رفتار نابسامان
  • خیرگی کاتاتونیک یا کوما مانند
  • رفتار عجیب و غریب و بیش فعالانه

قدم اول برای تشخیص این است که به یک پزشک یا روانشناس مراجعه کنید. علائمی که متوجه وجود آن ها در فرد مبتلا شده اید، به پزشک اطلاع دهید و از او بپرسید که چه اقداماتی باید انجام دهید. به خصوص اگر شخص مبتلا تمایلی ندارد از کسی کمک بگیرد.

دارویی مرتبط با اسکیزوفرنی: قرص ریسپریدون –کاربرد، عوارض، طرز استفاده و نکات دیگر (تحقیقات جدید)

اولین اقدامی که پزشک انجام خواهد داد، یک ارزیابی روانی و یک آزمون پزشکی کامل است. پزشک درباره سابقه اسکیزوفرنی در خانواده، درباره این که شخص مبتلا اخیراً چه رفتار هایی انجام داده یا اینکه تا به حال به خاطر مشکلات روانی بستری شده یا خیر، سوال می پرسد. پزشک علائم شخص را برای تشخیص سایر مشکلات مانند اختلالات دو قطبی یا سایر علل احتمالی پیگیری خواهد کرد.

آزمایشات تشخیصی

  • پزشک ممکن است دستور انجام آزمایش ادرار یا خون را بدهد تا مطمئن شود که دلیل ایجاد علائم، مصرف مواد و الکل نبوده است.
  • همچنین آزمایش‌هایی که بدن و مغز را اسکن می کنند و تصویر آنها را تهیه می‌کنند، مانند ام آر آی و سی تی اسکن، ممکن است به تشخیص سایر عوامل مانند تومور مغزی کمک کنند.
  • تست های شخصیتی و تست های بی انتها مانند تست لکه جوهر (تحت عنوان تست رورشاخ) ممکن است انجام شود.
  • تشخیص زودهنگام، شانس عزیزان شما را برای مدیریت درمان را افزایش می دهد. اگر مراقبت مناسب دریافت شود که احتمالا شامل دارو ها و روان درمانی و یک نوع گفتار درمانی است، احتمالا نتیجه بهتری حاصل خواهد شد.

یک آزمون علمی برای تشخیص اسکیزوفرنی

با دقت به سوالات زیر پاسخ دهید. گزینه اول و دوم در همه سوال ها صفر امتیاز محسوب می شوند. گزینه سوم (گاهی) 1 امتیاز. گزینه چهارم (نسبتا) 2 امتیاز، گزینه پنجم (اغلب) 3 امتیاز و گزینه آخر (همیشه) 4 امتیاز دارد. ابتدا به سوالات پاسخ دهید و سپس امتیازات را جمع کنید.

  • امتیاز 0 تا 9 یعنی اینکه دچار بیماری نیستید
  • امتیاز 9 تا 14 یعنی اینکه ممکن است در مراحل اولیه این بیماری باشید
  • اگر 14 یا بیشتر امتیاز بگیرید یعنی اینکه در مراحل اولیه اسکیزوفرنی هستید.

۱-من معتقدم که دیگران می توانند آنچه حس میکنم و فکر میکنم را کنترل کنند.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۲- من چیزهایی را می‌بینم و می‌شنوم که دیگران قادر به دیدن و شنیدن آنها نیستند.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۳- حس می کنم برای من بسیار سخت است که احساسات خود را در قالب کلماتی که دیگران درک نمی کنند، ابراز کنم.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۴- احساس می کنم در چیزی با دیگران شریک نیستم به‌خصوص خانواده و دوستانم.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۵- من به بیشتر از یک چیز درباره واقعیت و دنیای اطرافم معتقدم که به نظر می رسد کسی به آن معتقد نیست.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۶- وقتی به دیگران می گویم که چیزی می بینم یا میشنوم، باور نمی کنند.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۷- به تفکرات خودم اعتماد ندارم زیرا نمی دانم که واقعی هستند یا نه.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۸- من قدرت های جادویی دارم که دیگران ندارند و حتی نمی تواند درباره آن توضیح دهند.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۹- دیگران توطئه کرده اند که من را دستگیر کنند.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

۱۰- فهمیدن افکارم برای خودم هم سخت است.

  • اصلا
  • کمی
  • گاهی
  • نسبتاً
  • اغلب
  • همیشه

دانلود این مطلب به صورت pdf (کلیک کنید)

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست