خانه » قرص، شربت، کپسول » سروتونین چیست؟ برای چه افرادی شدیدا توصیه می شود؟ (تحقیقات جدید)
سروتونین

سروتونین چیست؟ برای چه افرادی شدیدا توصیه می شود؟ (تحقیقات جدید)

در این مطلب که جمع آوری آن چندین روز به طول انجامیده است، با کمک تحقیقات جدید چندین مجله معتبر پزشکی دنیا، یک مقاله کامل از سرتونین گردآوری کرده ایم. در این مطلب با موارد استفاده، افرادی که به سرتونین نیاز دارند و نکات مهم دیگر آشنا می شوید. دقت کنید در تحقیقات جدید برخی از نکاتی که در مطالب قدیمی وبسایت های فارسی راجب سرتونین می خوانید رد شده اند.

سروتونین در بسیاری از بیماری های روانی و داروهایی که برای درمان آن ها استفاده می شوند، نقش دارد. سروتونین یک هورمون و انتقال دهنده ی عصبی است که در عملکرد بسیاری از اعضای مختلف بدن دخالت دارد.

یک ماده شیمیایی خوشحال

  • سروتونین گاهی اوقات به عنوان ماده ی شیمیایی خوشحال شناخته می شود زیرا نقش مهمی در تنظیم حال و حوصله دارد و مقدار کم آن در مغز با افسردگی به هم وابسته اند.
  • هر چند ارتباطی بین مقدار کم سروتونین و افسردگی وجود دارد اما مشخص نیست که آیا مقدار کم سروتونین باعث افسردگی می شود یا افسردگی باعث کاهش سطح سروتونین می شود.
  • سروتونین، به عنوان یک انتقال دهنده ی عصبی، پیام ها را بین سلول های عصبی مغز ارسال می کند. این وظیفه، سروتونین را به یک مولکول مهم و موثر بر سلامت ذهن و عملکرد مغز تبدیل می کند.

نقش سروتونین در عملکرد مغز

  • سروتونین علاوه بر افسردگی، ممکن است در سایر اختلالات ذهنی و مغزی، مانند اختلال اضطراب و نگرانی، اختلال وسواس اجباری (OCD)، اختلال استرس پس از ضربه (PTSD)، فوبیا و حتی صرع، نیز نقش داشته باشد.
  • سروتونین هم چنین در بسیاری از عملکردهای دیگر بدن نقش مهمی دارد. در اشتها و هضم (عملکرد و حرکت روده ها)، سلامت استخوان ها، روابط جنسی و خواب دخالت دارد.
  • سروتونین یکی از مواد تشکیل دهنده ی ملاتونین، ماده ی شیمیایی که به تنظیم چرخه ی خواب و بیداری بدن کمک می کند، است. داروهای ضد افسردگی خاصی که سطح سروتونین را بالا می برند، باعث اختلالات جنسی می شوند.
  • بر اساس مقاله ی منتشر شده در آوریل 2018 در مجله ی Cell، سطح خیلی بالا یا خیلی پایین سروتونین با بیماری هایی مانند سندرم روده ی تحریک پذیر (IBS)، بیماری قلبی و پوکی استخوان-بیماری ای که استخوان ها را ضعیف می کند- در ارتباط است.

حتما بخوانید: چه غذاها و خوراکی هایی برای افسردگی مضر هستند؟ (تحقیقات جدید)

باکتری روده و تولید سروتونین

در سال های اخیر، دانشمندان کشف کرده اند که باکتری روده به تولید سروتونین کمک می کند و بیشترین منبع سروتونین در بدن می تواند واقعا در معده و روده ها یافت شود.

هنوز مشخص نیست که سطح سروتونین در روده چگونه فعالیت مغز را تغییر می دهد. بعضی دانشمندان فکر می کنند که سروتونین در روده ممکن است باعث تحریک عصب واگ، عصب بلندی که دستگاه گوارش را به مغز متصل می کند، شود.

مهارکننده های بازجذب سروتونین انتخابی (SSRI ها)

مهار کننده های باز جذب سروتونین انتخابی یا SSRI ها دسته ای از داروها هستند که برای درمان افسردگی و اضطراب استفاده می شوند و متداول ترین دسته از داروهای ضد افسردگی هستند. SSRI هایی که معمولا تجویز می شوند، شامل داروهای زیر اند:

داروهای SSRI چگونه عمل می کنند؟

تصور می شود SSRI ها با افزایش سطح سروتونین در مغز کار می کنند. SSRI ها این کار را با جلوگیری از جذب سروتونین توسط سلول های عصبی و در دسترس نگه داشتن بیشتر آن برای انتقال پیام های بیشتر بین سلول های عصبی در مغز، انجام می دهند.

سایر گروه های داروهای ضد افسردگی، با نام های مهار کننده های باز جذب سروتونین و نوراپینفرین (SNRI ها) و مهار کننده های باز جذب سروتونین-نوراپینفرین-دوپامین (SNDRI ها)، مانع جذب سروتونین و سایر انتقال دهنده های عصبی نوراپینفرین و دوپامین می شوند.

SSRI ها بعضی اوقات با عنوان نسل دوم داروهای ضد افسردگی نامیده می شوند. به طور کلی، این داروهای ضد افسردگی عوارض جانبی کمتری نسبت به داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای قدیمی تر دارند.

اما هنوز عوارض جانبی متداول زیادی ناشی از مصرف SSRI وجود دارد. این عوارض ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • خشکی دهان
  • حالت تهوع
  • بی خوابی
  • سردرد
  • عصبانیت (از کوره در رفتن)
  • افزایش وزن
  • اسهال
  • عرق کردن
  • اختلالات جنسی

بعضی افراد- به ویژه کودکان، نوجوانان و جوانان- ممکن است در طول مصرف SSRI ها بیشتر دچار افکار متمایل به خودکشی شوند. این عوارض جانبی در هنگام مصرف دارو برای اولین بار یا تغییر مقدار مصرف، بیشتر متداول اند و با گذشت زمان کمتر می شوند.

مصرف SSRI ها برای چه کسانی مفید است؟

SSRI ها برای افراد مبتلا به افسردگی شدید بسیار مناسب اند. نتایج تحقیقات منتشر شده در آوریل 2018 در مجله ی The Lancet، نشان می دهند که بیشتر داروهای ضد افسردگی از جمله SSRI هایی که معمولا تجویز می شوند، مزایای نسبتا خوبی نسبت به درمان با دارونماها برای افراد مبتلا به اختلال افسردگی شدید دارند.

بنا بر اعلام کتابخانه ملی پزشکی آمریکا، داروهای ضد افسردگی از جمله SSRI ها، در حدود 20 درصد افراد به تسکین علائم افسردگی کمک می کنند. مزایای SSRI ها برای افراد مبتلا به افسردگی ملایم تا متوسط، نامشخص مانده است.

برخی محققین نشان داده اند که SSRI ها زمانی بیشترین تاثیر را دارند که با صحبت و رفتار درمانی که به مبتلایان به افسردگی کمک می کند شیوه های جدید برای مبارزه با افکار رنج آور یاد بگیرند، ترکیب شوند. یک مطالعه منتشر شده در ژوئن 2018 در مجله ی Nature Communications اعلام کرده است که سروتونین ممکن است به افزایش سرعت یادگیری کمک کند و این موضوع به توضیح این یافته ها کمک می کند.

غذاها و مکمل های دارای سروتونین

سروتونین در غذاها یافت نمی شود اما ماده ی تشکیل دهنده ی آن، تریپتوفان، در غذاها موجود است. تریپتوفان یک آمینو اسید ضروری است که در تولید سروتونین اهمیت دارد. آمینو اسیدها اجزای سازنده ی پروتئین ها هستند.

دانشمندان نشان داده اند که تریپتوفان در رژیم غذایی با سطح سروتونین در مغز در ارتباط است و بر اساس مقاله ی منتشر شده در ژانویه 2018 در مجله ی Nutrients، کاهش مقادیر تریپتوفان موجود در رژیم غذایی باعث افت مقدار سروتونین مغز می شود.

تریپتوفان در بسیاری از غذاهای پروتئینی وجود دارد. غذاهای غنی از تریپتوفان عبارتند از:

  • تخم مرغ
  • مغزها و غلات
  • بوقلمون و مرغ و خروس
  • غذاهای دارای سویا
  • پنیر
  • جلبک دریایی

بعضی تحقیقات اعلام کرده اند که خوردن غذاهای غنی از تریپتوفان ممکن است سطح سروتونین در مغز را افزایش دهد و به درمان علائم افسردگی کمک کند. تحقیقات دیگر، بر اساس یک مقاله ی منتشر شده در ژانویه 2016 در مجله ی Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care، رابطه ای بین غذاها یا مکمل های غنی از تریپتوفان و علائم افسردگی پیدا نکرده اند.

بیشتر تحقیقات نشان می دهند که هر گونه افزایش سروتونین که ممکن است از خوردن غذاهای غنی از تریپتوفان باشد، احتمالا کم است. این قضیه به این دلیل است که غذاهای غنی از تریپتوفان، غنی از سایر آمینو اسیدها هم هستند و تمام این مولکول ها باید بر سر جذب شدن توسط مغز با هم رقابت کنند.

حتما بخوانید: واضح ترین علائم افسردگی در بزرگسالان طبق جدیدترین تحقیقات دانشمندان

مکمل غذاییهیدروکسی تریپتوفان یا همان 5-HTP، یک محصول جانبی شیمیایی از تریپتوفان، نیز به افزایش تولید سروتونین در مغز کمک می کند. بر اساس پایگاه جامع داروهای طبیعی، این مکمل غذایی ممکن است در کاهش علائم افسردگی در بعضی افراد موثر باشد. ولی تحقیقات بیشتری نیاز است که ثابت کند 5-HTP بی خطر و موثر است و تا به امروز 5-HTP توسط سازمان غذا و دارو (FDA) به عنوان درمان برای افسردگی تایید نشده است.

به علاوه، 5-HTP نباید همراه با داروهای ضد افسردگی یا سایر داروهای افسردگی استفاده شود. بسیاری از داروهایی که برای افسردگی یا اضطراب استفاده می شوند، سطح سروتونین را افزایش می دهند و افزایش خیلی زیاد سروتونین می تواند باعث عوارض جانبی جدی مثل مشکلات قلبی شود.

سندرم سروتونین

سندرم سروتونین که سمیت سروتونین نیز نامیده می شود، یک وضعیت بسیار نادر و البته تهدید کننده ی زندگی است که وقتی سطح سروتونین خیلی بالا باشد می تواند رخ دهد.

سندرم سروتونین زمان شروع مصرف یا افزایش مقدار مصرف یک داروی ضد افسردگی یا وقتی دو دارویی که سطح سروتونین بدن را افزایش می دهند با هم مصرف شوند که باعث انباشته شدن مقدار خیلی زیادی سروتونین در مغز می شوند، بیشترین احتمال رخ دادن را دارد. داروهای افزایش دهنده ی سروتونین عبارتند از:

  • SSRI ها (مثل اس سیتالوپرام، بوپروپیون، فلوکستین و …)
  • SNRI ها
  • SNDRI ها
  • داروهای ضد افسردگی قدیمی تر به نام بازدارنده های مونوآمین اکسیداز (MAOI ها)
  • مپردین (دمرول)، یک مسکن
  • دکسترومتورفان (DXM یا DM)، جزئی از داروی ضد سرفه
  • داروهای میگرن به نام تریپتان ها
  • 5-HTP یا سایر مکمل های غذایی تریپتوفان
  • مخمر سنت جان، یک مکمل گیاهی که برای درمان علائم افسردگی استفاده می شود.
  • گارسینیا کامبوجیا، یک میوه ی گرمسیری و از مکمل های کاهش وزن

اگر هر یک از این داروها را مصرف می کنید، برچسب های روی بسته بندی را بخوانید تا از هشدارها درباره ی احتمال خطرات سندرم سروتونین اطلاع یابید. در صورت داشتن هر گونه نگرانی با پزشکتان صحبت کنید. علائم سندرم سروتونین معمولا بین چند دقیقه تا چند ساعت رخ می دهند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

  • تپش قلب یا ضربان بالا
  • فشار خون بالا
  • عرق کردن شدید
  • نفش کشیدن سریع و پی در پی
  • آشفتگی یا بی قراری
  • پوست خشک و داغ
  • لرزیدن و مور مور شدن پوست
  • سردرد
  • اسهال
  • مردمک های گشاد
  • حالت تهوع و استفراغ
  • عضلات سفت و منقبض شده
  • از دست دادن هماهنگی بدن
  • گیجی
  • توهم

حتما بخوانید: 5 مکمل قوی برای درمان سریع افسردگی (کاملا طبیعی و بدون عوارض)

اگر فکر می کنید دچار علائم سندرم سروتونین شده اید، فورا با پزشکتان تماس بگیرید. این علائم ممکن است از ملایم تا شدید متغیر باشند. بیماران با سندرم سروتونین شدید ممکن است لازم باشد در یک واحد مراقبت های ویژه بستری شوند.

,

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست