خانه > خواص گیاهان دارویی > 16 خواص تخم شنبلیله و بهترین روشهای استفاده
خواص تخم شنبلیله و روش مصرف

16 خواص تخم شنبلیله و بهترین روشهای استفاده

شنبلیله از سبزیجات برگی بومی خصوصا در ایران است که بخاطر ارزش غذایی و معطر بودن، به طور گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد. مدت هاست که از آن در ساخت داروهای سنتی جهت کاهش درد، کاهش مشکلات گوارشی و درمان بیماری های پوستی مانند جوش، اگزما و التهاب استفاده می شود. اما تخم شنبلیله دانه ای باارزش غذایی بالا میتواند به سلامت شما کمک کند. بنابراین ما در این مقاله به بررسی جامع خواص و مضرات این دانه با ارزش و شیوه های استفاده درست از آن خواهیم پرداخت.

گیاه شناسی شنبلیله

  • شنبلیله یا شنبلید با نام علمی Trigonella foenum-graecum یک نوع از گیاهان دارویی یک ساله است.
  • این گیاه در حدود ۸۰ سانتی متر ارتفاع دارد .
  • شنبلیله دارای برگ های سبز و گل های سفید کوچک و غلاف هایی است که حاوی دانه های کوچک طلایی و قهوه ای است .
  • شنبليله در کنار سواحل دریای مدیترانه ، شرق و جنوب آسیا و در کشورهایی از قبیل هند ، پاکستان ، یونان ، ایتالیا و مصر مانند دانه گیاه رازیانه  یافت می شود .
  • این گیاه بومی ایران می باشد و در مناطق مختلف ایران از جمله خراسان ، شیراز ، اصفهان و دامغان به طور گسترده رشد می کند .

مواد معدنی و ویتامین های تخم شنبلیله

تیامینفولاتپتاسیم
ریبوفلاوینکلسیمروی
نیاسینمنیزیوممس
ویتامین B6فسفرمنگنز

طبیعت تخم شنبلیله گرم و خشک است. از خواص این دانه در طب سنتی میتوان به خاصیت ملینی، درد کبد، زخم معده و روده و ضعف معده، دل پیچه و اسهال مزمن، تنگی نفس، سرفه، درد مزمن قفسه سینه، التهاب و درد رحم اشاره کرد.

خواص تخم شنبلیله برای بدن

1- بهبود عملکرد مغز

شنبلیله قادر است خطر ابتلا به بیماری های آلزایمر و پارکینسون را کاهش دهد. این گیاه فعالیت آنزیم استیل کولین استراز را کاهش می دهد؛ بنابراین با کاهش تولید پروتئین هایی که باعث تشکیل پلاك در سیستم عصبی می شوند، موجب بهبود یادگیری و حافظه می شود. پودر دانه شنبلیله باعث کاهش استرس اکسیداتیو، التهاب و اختلالات حافظه میشود.

2- بهبود سلامت قلب

حملات قلبی منجر به مرگ بافت و استرس اکسیداتیو در عضله قلب می شوند. شنبلیله فعالیت آنتی اکسیدان های مختلف را افزایش داده و موجب بهبود سلامت بافت قلب می شود.

همچنین این گیاه به عنوان رقیق‌کننده‌ی خون عمل می‌کند و به این ترتیب از تشکیل لخته در خون که ممکن است مانع جریان خون به قلب، ریه‌ها و مغز شود، جلوگیری می‌کند و موجب کاهش فشارخون میشود.

3- کمک به درمان چاقی

شنبلیله باعث کاهش وزن میشود. با مصرف تخم شنبلیله وزن و BMI (توده بدن) کم میشود ومیزان چربی خون کاهش می یابد.

4- کاهش قند خون

مصرف انسولین موجب کاهش قند و حساسیت به انسولین میشود و خطر ابتلا به دیابت نوع 2 تا حدود زیادی کاهش می یابد. این گیاه حتی قادر است فعالیت آلفا آمیلاز و ساکاروز را (آنزیم هایی که قندهای بزرگ را به گلوکز تبدیل می کنند)، مهار کند؛ و به طور کلی باعث کاهش میزان قند خون می شود.

5- بهبود سلامت پوست

شنبلیله حاوی موسیلاژ، یک ماده ی ژلاتینی چسپناک است که بدون ایجاد تحریک، پوست خشک را مرطوب می کند. سلول های پوست پس از قرار گرفتن در معرض ساپونین، سطوح پایین تری از برخی سیتوکین های التهابی را در بر داشتند. آن ها همچنین ملانین کمتری تولید کردند. بنابراین پوست مرطوب تر و روشن تر خواهد شد. همچنین دانه شنبلیله مقدار زیادی کاروتنوئید دارد. کاروتنوئیدها مولکول های آنتی اکسیدانی هستند که در بدن به ویتامین A تبدیل می شوند که این خاصیت موجب کاهش التهابات و زخم های ناشی از آکنه میشود.

6- پیشگیری از سرطان

ساپونین موجود در شنبلیله از تخریب سلول توسط سلول های سرطانی جلوگیری می کند و باعث مرگ سلولی برنامه ریزی شده (آپوپتوز) می شود. دانه های شنبلیله موجب کاهش سرطان روده بزرگ و عصاره آن موجب کاهش سرعت پیشرفت سرطان پستان میشود. همچنین شنبلیله باعث جلوگیری از رشد سرطان روده انسان، لوسمی، سرطان پستان، سرطان پروستات و سلول های سرطانی استخوان (متاآنالیز) می شود.

7- خواص آنتی اکسیدانی

عصاره دانه شنبلیله برای کسانی که کبدشان با الکل آسیب دیده، با کاهش رادیکال های آزاد، موجب افزایش آنتی اکسیدان ها و کاهش آسیب به آنزیم ها شد.

8- خواص ضد التهابی

تخم شنبلیله موجب کاهش واکنش های پوستی آلرژیک میشود و با کاهش التهابات پوستی موجب بهبود سلمت پوست میشود. در افراد مبتلا به آرتریت، شنبلیله باعث ایجاد مایع در مفصل و فعالیت آنزیم التهابی شد. بعلاوه شنبلیله با مهار تولید اینترلوکین های 4، 5، 13 و 1β و نفوذ توسط سلول های سفید خون منجر به کاهش التهاب شد. درواقع مانع از تبدیل سلول به سلول های T کمکی شد و پاسخ های التهابی را کاهش داد.

9- فعالیت ضد میکروبی

عصاره دانه شنبلیله روی ظروف حاوی چند گونه باکتری آزمایش شد و رشد E. coli و M. furfur را مهار کرد. دانه های جوانه زده دارای فعالیت ضد میکروبی، به ویژه در برابر H. pylori، نسبت به دانه های رشد نکرده بودند.

دفنسین، یک پروتئین استخراج شده از برگ های شنبلیله، مانع گسترش و تولید دو گونه قارچی است. اثرات ضد میکروبی شنبلیله نیز به تسریع بهبود زخم کمک می کند. دانه و برگ شنبلیله به صورت مشابه مانع رشد میکروبی می شوند.

10- کاهش میزان لخته شدن خون

ضد انعقادها، مانند وارفارین (کومادین)، اغلب برای افرادی که در معرض خطر ابتلا به حملات قلبی و سکته مغزی هستند، تجویز می شود، زیرا مانع از تشکیل لخته های خون (که موجب قطع خون رسانی به ارگان های حیاتی می شود) خواهد شد. عصاره شنبلیله زمان لازم برای نمونه گیری از نمونه های طبیعی بدن انسان را مقابل لخته شدن افزایش می دهد، به طوری که می تواند برای درمان های پیشگیرانه مقابل حملات قلبی و سکته مغزی مفید باشد.

11- حفاظت از دستگاه گوارش

در آزمایشات جدید، روغن دانه شنبلیله میزان بروز زخم ها را کاهش می دهد. در مطالعه ی دیگر عصاره شنبلیله باعث کاهش ریفلاکس اسید و برگشت آن به معده شد.

12- بهبود سلامت کلیه

رژیم غذایی حاوی تخم شنبلیله تعداد گلبول های قرمز و هموگلوبین افزایش و نمک کلسیمی کمتری در کلیه ها باقی ماند. این امر خطر ابتلا به سنگ کلیه را کاهش داد. شنبلیله همچنین باعث افزایش غلظت آنتی اکسیدانی، کاهش میزان اکسیژن واکنش پذیر، بهبود کیفیت بافت کلیه و بازگشت کلیه به وزن عادی شد.

13- کاهش دردهای قاعدگی

در یک مطالعه انجام گرفته روی 101 دانش آموز دختر، در طول دو دوره قاعدگی متوالی، درد شدید در حین مصرف شنبلیله و دارونما یا پلاسبو را مورد آزمایش قرار دادند. اگر چه تمام افراد قبل از مطالعه دارای درد مشابهی بودند، اما در 51 نفر که در مطالعه شنبلیله دریافت کردند، درد کمتری نسبت به 50 نفر که دارونما دریافت کردند، گزارش شد.

در واقع تخم شنبلیله حاوی مقدار زیادی استروژن است که این ترکیبات علائم یائسگی مانند گرگرفتگی، افسردگی و نوسانات خلق و خوی را تسکین می‌دهند. همچنین وجود آهن فراوان در شنبلیله‌ به تولید سلول‌های قرمز خون کمک می‌کند و به این ترتیب کم‌خونی ناشی از قاعدگی را جبران می‌کند.

14- بهبود شیردهی در طول تغذیه با شیر مادر

شنبلیله توسط پزشکان طب سنتی به عنوان galactagogue، ماده ای که تولید شیر مادر را در زنان افزایش می دهد) توصیه می شود. برخی مطالعات نشان می دهد که مصرف چای شنبلیله باعث افزایش تولید شیر و افزایش وزن نوزاد در مقایسه با دارونما می شود. با این حال، مطالعات دیگر (متاآنالیز) نقش شنبلیله در افزایش تولید شیر مادر را تایید نمی کنند.

15- افزایش قوای جنسی مردان

دیوسگنین موجود در شنبلیله نقش مهمی در تشکیل هورمون جنسی دارد. بعلاوه با متعادل کردن سطح هورمون ها، باعث افزایش قوای جنسی می شود. تستوفن که حاوی عصاره شنبلیله است، باعث افزایش میل جنسی مردان می شود. در یک مطالعه انجام گرفته روی 60 مرد سالم، خوردن مکمل به صورت روزانه (دو قرص حاوی 600 میلی گرم تستوفن) باعث افزایش التهاب، ارگاسم، انرژی و قدرت شد.

16- خواص تخم شنبلیله برای پوست و مو

  • تخم شنبلیله در از بین بردن نشانه های پیری مانند چین و چروک ها و خطوط ریز پوستی مفید هستند. این امر به دلیل وجود آنتی اکسیدان های فراوان در بذر شنبلیله است که از آسیب رادیکال های آزاد جلوگیری می کند.
  • خم های شنبلیله سرشار از مواد مغذی مانند فسفات و لسیتین (Lecithin) هستند. علاوه بر این، حاوی اسید فولیک، منیزیم، سدیم، روی، مس و غیره می باشند که برای بدن بسیار ضروری هستند. به همین دلیل برای رفع لکه های پوستی بسیار مناسب می باشند.
  • تخم شنبلیله به درمان سیاهی دورچشم کمک زیادی میکند.
  • آنتی اکسیدان های موجود در تخم شنبلیله بسیار مفید هستند و سبب درخشندگی و روشن شدن پوست صورت می شوند.
  • بذرهای شنبلیله در جلوگیری و درمان آکنه بسیار موثر هستند و همچنین به پاکسازی سلول های مرده پوست کمک می کنند. با بذر شنبلیله نه تنها هیچ آکنه روی پوست باقی نمی ماند بلکه، برای درمان علایم سوختگی پوست نیز مفید می باشند.
  • تخم شنبلیله در تقویت ریشه های مو و درمان مشکلات فولیکولی بسیار موثر است.

موارد منع مصرف

  • افرادی که به نخود آلرژی دارند ممکن است واکنش های متفاوتی نسبت به شنبلیله داشته باشند زیرا این دو گیاه دارای پروتئین و آلرژن مشابه هستند.
  • در برخی از بیماران اسپاسم در مجاری هوایی و شنیدن صدای خس خس و تنفس با صدا گزارش شده است.
  • شنبلیله می تواند هیپرتیروئیدیسم ایجاد کند، بنابراین افراد مبتلا به مشکلات تیروئید باید از مصرف آن خودداری کنند.
  • از آنجا که شنبلیله بر روی انقباضات رحم اثر می گذارد، نباید در طول دوران بارداری از آن مصرف کرد، اما بعد از آن در طول تغذیه با شیر مادر بی خطر است.

سبزیجات را کی بخوریم؟ چگونه بخوریم؟

عوارض احتمالی

  • عوارض جانبی استفاده از شنبلیله شامل اسهال، نفخ و سرگیجه است اما همه این موارد موقتی است.
  • شنبلیله بوی خاص و تندی دارد و بسیاری از مردم گزارش کرده اند که با مصرف آن ادرار و عرق آن ها بوی شربت افرا می گیرد.
  • شنبلیله با کاهش تری‌یدوتیرونین به اختصار T3، هورموني که توسط غده تيروئيد ترشح مي شود، ممکن است منجر به کاهش وزن بدن شود.
  • عصاره شنبلیله در گروه کوچکی از افراد میزان پتاسیم خون را 14٪ کاهش داد، بنابراین الکترولیت ها باید به طور دقیق مورد بررسی قرار گیرند.

تداخلات دارویی

  • شنبلیله دارای خاصیت رقیق کننده خون است، بنابراین با وارفارین، یک ضد انعقاد معمولی که باعث کاهش خطر سکته مغزی و سایر شرایط ناشی از لخته های خون می شود، تعامل دارد؛ بنابراین می‌تواند زمان مورد نیاز برای لخته شدن خون را افزایش دهد که منجر به کاهش چشمگیر خون می شود.
  • فیبرهای چسبنده شنبلیله پوست را مرطوب نگه می دارند بعلاوه با پوشش فضای داخلی دستگاه گوارش مانع جذب داروهای خوراکی می شوند؛ بنابراین، داروهای تجویزی باید به طور جداگانه مصرف شوند.
  • شنبلیله باعث کاهش قند خون می شود؛ بنابراین در افرادی که داروهای کاهش گلوکز دریافت می کنند، ممکن است هیپوگلیسمی (افت شدید قند خون) ایجاد شود؛ بنابراین، مهم است که هنگام مصرف آن ها، قند خون را کنترل کنید.
  • مصرف شنبلیله همراه با دیورتیک ها، ملین ها یا داروهای دیگر باعث کاهش الکترولیت می شود و بیماران ممکن است در معرض خطر افت پتاسیم قرار گیرند.

نظرات مصرف کنندگان

  • بسیاری از مصرف کنندگان زن گزارش دادند که شنبلیله به میزان قابل توجهی تولید شیر مادر را افزایش داده است.
  • همچنین چندین مورد کاهش موفق قند خون در بیماران مبتلا به دیابت گزارش شده است.
  • برخی از مصرف کنندگان افزایش رشد مو و بهبود موکوس در ریه ها را پس از مصرف چندین ماهه شنبلیله گزارش کردند.
  • استفاده از شنبلیله همراه با یک گیاه به نام Blessed Thistle اثرات خوبی روی برخی از افراد داشته است.
  • با این حال، برخی از افراد که از کپسول شنبلیله استفاده می کردند شکایت کردند که حس بویایی آن ها ضعیف شده است.
  • افراد دیگری نیز گفتند که شنبلیله هیچ تأثیری بر سلامت آن ها نگذاشته است.

خواص گشنیز برای سلامتی (و روش مصرف آن)

شیوه استفاده از تخم شنبلیله

1- ماسک صورت و مو

روش اول (ماسک آبرسان)

یک قاشق چای خوری پودر دانه های شنبلیله و یک قاشق غذاخوری آب را با یکدیگر ترکیب کنید، تا یک خمیر یکدست به وجود آید. سپس با استفاده از یک تکه پنبه آن را روی تمام صورت خود بمالید و پس از 10 دقیقه آن را با آب بشویید.

روش دوم (ماسک ضد آکنه)

یک قاشق غذاخوری تخم شنبلیله را آسیاب کنید و با کمی عسل مخلوط نمایید. این ماسک را در شب، قبل از خواب بر روی صورت خود قرار دهید و صبح روز بعد آن را با آب بشویید.

روش سوم (ماسک روشن کننده)

یک قاشق غذاخوری دانه شنبلیله را آسیاب کنید و مقداری آب شنبلیله، یک قاشق غذاخوری آرد نخودچی، کمی روغن کنجد و یک قاشق غذاخوری ماست به آن اضافه کنید. سپس، این ماسک را روی پوست صورت قرار داده و بعد از 20 دقیقه با آب بشویید.

روش چهارم (ماسک ضد پیری)

دو قاشق چای خوری از خمیر شنبلیله را با یک قاشق چای خوری شیر جوشیده ترکیب کنید، سپس، یک قاشق چای خوری عسل به آن اضافه کنید. همه ی این مواد را به خوبی مخلوط کنید تا خمیری نرم به دست آورید.

این خمیر را به مدت ۲۰ دقیقه روی صورت بگذارید. سپس با آب ولرم آن را بشویید.

روش پنجم (ماسک ضد ریزش مو)

یک قاشق غذاخوری تخم شنبلیله و یک فنجان روغن نارگیل را ترکیب کنید. سپس این ترکیب را روی موهای خود بمالید و سپس آن را با یک شوینده ملایم بشویید.

2- دمنوش تخم شنبلیله

مواد مورد نیاز:

  • 5 فنجان آب
  • 1 قاشق غذا خوری دانه شنبلیله
  • 2 قاشق چای خوری چای سیاه
  • 1 قاشق چای خوری برگ های تازه یا خشک شنبلیله
  • شکر یا عسل (اختیاری)

روش تهیه:

  • دانه های شنبلیله را تمیز بشویید و کمی بکوبید.
  • دانه های شنبلیله کوبیده شده را به همراه چای سیاه و برگ های شنبلیله در 5 فنجان آب جوش بریزید و بگذارید 3 تا 5 دقیقه بماند تا دم بکشد.
  • از صافی رد کنید، در فنجان بریزید، اگر دوست دارید مقداری شکر یا عسل به عنوان شیرین کننده به آن اضافه کنید و به صورت گرم یا سرد بنوشید.

3- تخم شنبلیله در رژیم لاغری

  • ظرفی را روی حرارت داغ کنید و تخم های شنبلیله را درون آن بریزید و تا زمانی تفت دهید که رنگ آنها تغییر کند. سپس، آن ها را از روی حرارت بردارید و پس از سرد شدن، آن ها را آسیاب کنید. از این پودر شنبلیله در غذاهای خود استفاده کنید.
  • یک قاشق چای خوری از پودر دانه های تفت داده شنبلیله یا دانه های خام شنبلیله را با کمی ماست ترکیب کنید و آن را بعد از شام بخورید. این ترکیب به گوارش بهتر و در نتیجه، کاهش وزن شما کمک می کند.
  • یک قاشق چای خوری از پودر شنبلیله را به آب یا نوشیدنی خود اضافه کنید. روزی سه بار از این ترکیب بنوشید.

خواص همه سبزیجات رایج که ما ایرانی ها مصرف می کنیم

مطالب مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست